Επίδομα μετεγκατάστασης 10.000€: Εκτός και πάλι η Ημαθία – «Στοίχημα» η ένταξη στην 3η φάση

ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΘΕΜΑ (ΡΕΠΟΡΤΑΖ) ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ "ΒΕΡΟΙΑ" (19/10/26)

Δέκα νέες Περιφερειακές Ενότητες εντάσσονται στη δεύτερη φάση του προγράμματος, με την Ημαθία να παραμένει εκτός, παρά τη σημαντική πληθυσμιακή της συρρίκνωση. Οι παρεμβάσεις των βουλευτών και του Επιμελητηρίου Ημαθίας, τα κριτήρια που προκαλούν ερωτήματα και η ανάγκη συντονισμένης διεκδίκησης ενόψει της επόμενης επέκτασης.

Έντονο ενδιαφέρον προκαλεί στην Ημαθία η επέκταση του προγράμματος μετεγκατάστασης, μέσω του οποίου προβλέπεται οικονομική ενίσχυση έως 10.000 ευρώ για νοικοκυριά που επιλέγουν να μεταφέρουν μόνιμα την κύρια κατοικία τους σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας. Πρόκειται για ένα μέτρο που έχει ως βασικό στόχο την αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης, την προσέλκυση νέων κατοίκων και την ενίσχυση περιοχών που αντιμετωπίζουν πληθυσμιακές και αναπτυξιακές δυσκολίες.

Ωστόσο, στη δεύτερη φάση του προγράμματος, η οποία επεκτείνεται σε δέκα ακόμη Περιφερειακές Ενότητες, η Ημαθία δεν συμπεριλαμβάνεται. Αντίθετα, στο νέο σχήμα εντάσσονται, μεταξύ άλλων, οι όμοροι νομοί Πέλλας και Κοζάνης, γεγονός που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τα κριτήρια με τα οποία επιλέχθηκαν οι περιοχές που θα λάβουν το συγκεκριμένο κίνητρο.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ημαθία, καθώς τα επίσημα στοιχεία της απογραφής καταγράφουν σημαντική μείωση του πληθυσμού της μέσα σε μία δεκαετία. Παράλληλα, η τοπική οικονομία καλείται να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της δημογραφικής υποχώρησης, της ανάγκης διατήρησης του ανθρώπινου δυναμικού και της προσέλκυσης νέων οικογενειών που θα επιλέξουν να ζήσουν και να εργαστούν στην περιοχή.

Το βασικό ζητούμενο, πλέον, είναι να αξιοποιηθεί η επικείμενη τρίτη φάση του προγράμματος ως ευκαιρία για την ένταξη της Ημαθίας. Για να συμβεί αυτό, απαιτείται συντονισμένη κινητοποίηση όλων των πολιτικών, αυτοδιοικητικών και παραγωγικών φορέων του νομού, με κοινή επιχειρηματολογία, τεκμηριωμένα στοιχεία και σαφή αιτήματα προς την κυβέρνηση.

Οι δέκα Περιφερειακές Ενότητες της δεύτερης φάσης και η απουσία της Ημαθίας

Μετά την αρχική εφαρμογή του προγράμματος στον Έβρο, η επέκτασή του καλύπτει τις Περιφερειακές Ενότητες Κιλκίς, Φλώρινας, Καστοριάς, Δράμας, Πέλλας, Γρεβενών, Κοζάνης, Σερρών, Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας.

Πρόκειται για περιοχές της Βόρειας και Βορειοδυτικής Ελλάδας, στις οποίες επιδιώκεται η ενίσχυση του μόνιμου πληθυσμού μέσα από την παροχή οικονομικών κινήτρων σε νοικοκυριά που επιθυμούν να εγκατασταθούν εκεί.

Η Ημαθία, παρότι βρίσκεται γεωγραφικά δίπλα σε περιοχές που περιλαμβάνονται στον σχεδιασμό, παραμένει εκτός της συγκεκριμένης επέκτασης. Η απουσία της γίνεται ακόμη πιο αισθητή εάν ληφθεί υπόψη ότι το δημογραφικό πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο σε απομακρυσμένες ή ακριτικές περιοχές, αλλά επηρεάζει ευρύτερα την ελληνική περιφέρεια.

Το γεγονός ότι η Πέλλα και η Κοζάνη έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα, ενώ η Ημαθία όχι, έχει προκαλέσει την αντίδραση τοπικών φορέων και εκπροσώπων της περιοχής. Το αίτημα που διατυπώνεται δεν είναι να στερηθούν άλλες Περιφερειακές Ενότητες τα διαθέσιμα κίνητρα, αλλά να εξεταστεί με σαφήνεια εάν και με ποιον τρόπο η Ημαθία μπορεί να συμπεριληφθεί στην επόμενη φάση.

Άλλωστε, η αποτελεσματική αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος προϋποθέτει αξιολόγηση των πραγματικών αναγκών κάθε περιοχής, με βάση συγκεκριμένα και διαφανή κριτήρια. Η γεωγραφική γειτνίαση από μόνη της δεν αρκεί για να αποδείξει ότι δύο περιοχές έχουν ταυτόσημα χαρακτηριστικά, ωστόσο καθιστά εύλογη την απαίτηση για ενημέρωση σχετικά με τις παραμέτρους που οδήγησαν στις διαφορετικές αποφάσεις.

Η Ημαθία έχασε 9.610 κατοίκους μέσα σε μία δεκαετία

Τα δημογραφικά δεδομένα αποτελούν ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα που προβάλλονται υπέρ της ένταξης της Ημαθίας στο πρόγραμμα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία των απογραφών, ο μόνιμος πληθυσμός της Περιφερειακής Ενότητας μειώθηκε από 140.611 κατοίκους το 2011 σε 131.001 κατοίκους το 2021. Η απώλεια ανέρχεται σε 9.610 κατοίκους, ποσοστό περίπου 6,8% μέσα σε δέκα χρόνια.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν αποτελεί απλώς έναν αριθμητικό δείκτη. Συνδέεται με την ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού, τη διαθεσιμότητα εργαζομένων, τη λειτουργία των τοπικών επιχειρήσεων, τη ζήτηση στην αγορά και τη δυνατότητα των δήμων να διατηρούν ζωντανές τις κοινότητές τους.

Για έναν νομό με σημαντική παραγωγική δραστηριότητα, αγροτική οικονομία, εμπορικές επιχειρήσεις και μεταποιητικές μονάδες, η διατήρηση και η προσέλκυση ανθρώπινου δυναμικού έχει ιδιαίτερη σημασία. Η μείωση του πληθυσμού μπορεί να δυσκολέψει την κάλυψη θέσεων εργασίας, να περιορίσει τη δημιουργία νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και να ενισχύσει την τάση φυγής νεότερων ανθρώπων προς μεγαλύτερα αστικά κέντρα.

Παράλληλα, η επιστροφή νέων οικογενειών και η εγκατάσταση ανθρώπων που αναζητούν εργασία ή καλύτερες συνθήκες διαβίωσης θα μπορούσαν να συμβάλουν στη στήριξη της τοπικής οικονομίας. Η οικονομική ενίσχυση της μετεγκατάστασης δεν αποτελεί από μόνη της λύση στο δημογραφικό πρόβλημα, θα μπορούσε, όμως, να λειτουργήσει ως ένα πρόσθετο κίνητρο, σε συνδυασμό με την ύπαρξη θέσεων εργασίας, κατοικιών και βασικών υπηρεσιών.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι τοπικοί φορείς ζητούν να εξεταστούν όχι μόνο τα πληθυσμιακά στοιχεία, αλλά και οι συνολικότερες οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες της Ημαθίας.

Γιατί η Ημαθία έμεινε εκτός – Το ζήτημα των κριτηρίων

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα που έχουν τεθεί στη δημόσια συζήτηση αφορά τον χαρακτηρισμό των ακριτικών περιοχών.

Ο υφυπουργός Ανάπτυξης και βουλευτής Ημαθίας Λάζαρος Τσαβδαρίδης έχει επισημάνει στην εφημερίδα μας ότι το πρόγραμμα περιλαμβάνει ακριτικούς νομούς, όπως αυτοί έχουν χαρακτηριστεί από τη σχετική νομοθεσία, και ότι η Ημαθία δεν ανήκει σε αυτή την κατηγορία.

Παράλληλα, έχει εξηγήσει ότι η ένταξη των Γρεβενών συνδέεται με το χαμηλό βιοτικό επίπεδο, ενώ η ένταξη της Κοζάνης σχετίζεται με τις επιπτώσεις της απολιγνιτοποίησης. Οι συγκεκριμένες περιπτώσεις δείχνουν ότι, πέρα από τον ακριτικό χαρακτήρα, μπορεί να λαμβάνονται υπόψη και ειδικές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες.

Το ερώτημα που προκύπτει για την Ημαθία είναι εάν τα δημογραφικά και αναπτυξιακά δεδομένα της έχουν αξιολογηθεί με βάση αντίστοιχες παραμέτρους και εάν υπάρχει δυνατότητα να ληφθούν υπόψη στην επόμενη φάση.

Η μη ένταξη στον σημερινό σχεδιασμό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η περιοχή αποκλείεται από μελλοντική επέκταση. Ωστόσο, για να υπάρξει συγκεκριμένη προοπτική, είναι απαραίτητο να δοθούν σαφείς απαντήσεις από το αρμόδιο υπουργείο, τόσο για τους λόγους της σημερινής εξαίρεσης όσο και για τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται ώστε να εξεταστεί θετικά το αίτημα της Ημαθίας.

Η διαφάνεια των κριτηρίων είναι κρίσιμη, καθώς επιτρέπει στις τοπικές αρχές και στους παραγωγικούς φορείς να διαμορφώσουν μια ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη πρόταση, αντί να περιορίζονται σε γενικές εκκλήσεις για ένταξη.

Οι κινήσεις του Λάζαρου Τσαβδαρίδη για την τρίτη φάση

Το ζήτημα της ένταξης της Ημαθίας έχει ήδη τεθεί από τον Λάζαρο Τσαβδαρίδη, ο οποίος έχει αναφερθεί στις επαφές του με την υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου.

Σύμφωνα με όσα έχει δηλώσει, έχουν ήδη γίνει σχετικές ενέργειες προς την αρμόδια υπουργό, ενώ προανήγγειλε ότι θα ενταθούν οι προσπάθειές του ώστε η Ημαθία να συμπεριληφθεί στην τρίτη φάση του προγράμματος, η οποία προσδιορίζεται ως η επόμενη ευκαιρία διεύρυνσης.

Η παρέμβαση αυτή αναδεικνύει τη σημασία που έχει η συνέχιση των επαφών με το υπουργείο και η διαμόρφωση ενός συγκεκριμένου πλαισίου επιχειρημάτων για την περιοχή. Η επίκληση των δημογραφικών στοιχείων, των αναγκών της τοπικής οικονομίας και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της Ημαθίας μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας συνολικής πρότασης για την επόμενη φάση.

Το ζητούμενο είναι οι προσπάθειες αυτές να έχουν συνέχεια και να συνοδευτούν από συγκεκριμένα βήματα, χρονοδιάγραμμα και ενημέρωση των τοπικών φορέων για την πορεία του αιτήματος.

Η κοινοβουλευτική παρέμβαση της Στέλλας Αραμπατζή

Στο ίδιο ζήτημα παρεμβαίνει και η βουλευτής Ημαθίας Στέλλα Αραμπατζή, η οποία κατέθεσε αναφορά προς την υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, ζητώντας την ισότιμη αξιολόγηση και την ένταξη της Ημαθίας στο Πρόγραμμα Δημογραφικής Ανάπτυξης.

Στην αναφορά της συνυπέβαλε την επιστολή του προέδρου του Επιμελητηρίου Ημαθίας, Σωτήριου Σκουρτόπουλου, με αίτημα να εξεταστεί η συμπερίληψη των Δήμων Βέροιας, Ηρωικής Πόλεως Νάουσας και Αλεξάνδρειας στην επόμενη γεωγραφική επέκταση του προγράμματος.

Η βουλευτής υπογραμμίζει την ανάγκη να αξιολογηθούν τα δημογραφικά και αναπτυξιακά δεδομένα της περιοχής, επισημαίνοντας ότι η μείωση του πληθυσμού της Ημαθίας είναι σημαντική και ότι η εφαρμογή διαφορετικών κινήτρων σε γειτονικές Περιφερειακές Ενότητες ενδέχεται να επηρεάσει την τοπική αγορά εργασίας και τις δυνατότητες προσέλκυσης νέων οικογενειών.

Στην παρέμβασή της γίνεται επίσης αναφορά στη δυνατότητα γεωγραφικής διεύρυνσης του προγράμματος μέσω του σχετικού νομοθετικού πλαισίου, με αίτημα την αξιολόγηση της Ημαθίας και την άρση των λόγων που την κρατούν εκτός του μέχρι σήμερα ανακοινωμένου σχεδιασμού.

Η κοινοβουλευτική αυτή κίνηση προσθέτει μία ακόμη θεσμική διάσταση στη διεκδίκηση, καθώς μεταφέρει επίσημα το αίτημα της περιοχής προς την πολιτική ηγεσία του αρμόδιου υπουργείου.

Το Επιμελητήριο Ημαθίας ζητά απαντήσεις και άμεση εξέταση του αιτήματος

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η παρέμβαση του Επιμελητηρίου Ημαθίας, το οποίο έχει θέσει το ζήτημα τόσο από την πλευρά της δημογραφικής πολιτικής όσο και από την πλευρά της επιχειρηματικότητας.

Με επιστολή που κατατέθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2026, με αριθμό πρωτοκόλλου 1525/Φ.10.54, ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Σωτήριος Σκουρτόπουλος ζήτησε από την υπουργό Δόμνα Μιχαηλίδου να εξεταστεί η ένταξη των τριών δήμων της Ημαθίας στο πρόγραμμα και να δοθεί σαφής ενημέρωση για τα κριτήρια βάσει των οποίων η περιοχή δεν συμπεριλήφθηκε στη δεύτερη φάση.

Το Επιμελητήριο επισημαίνει ότι δεν αμφισβητεί την ανάγκη ενίσχυσης άλλων περιοχών. Ζητά, όμως, να διευκρινιστεί με ποια συγκεκριμένα δημογραφικά και αναπτυξιακά δεδομένα διαφοροποιείται η αντιμετώπιση της Ημαθίας από εκείνη γειτονικών Περιφερειακών Ενοτήτων και εάν η περιοχή αξιολογήθηκε με τις ίδιες παραμέτρους.

Στην παρέμβασή του αναδεικνύεται η άμεση σχέση ανάμεσα στη δημογραφική συρρίκνωση και στην οικονομική δραστηριότητα. Η μείωση του πληθυσμού, η ανάγκη προσέλκυσης εργαζομένων και η διατήρηση της νεανικής επιχειρηματικότητας αποτελούν ζητήματα που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα των τοπικών επιχειρήσεων και τις προοπτικές ανάπτυξης.

Το Επιμελητήριο ζητά, επιπλέον, έγγραφη και αιτιολογημένη απάντηση από το υπουργείο, καθώς και συνάντηση εργασίας με την πολιτική ηγεσία και τις αρμόδιες υπηρεσίες. Στόχος είναι να εξεταστούν συγκεκριμένα οι προϋποθέσεις ένταξης της Ημαθίας στην επόμενη επέκταση του προγράμματος.

Η παρέμβαση αυτή δείχνει ότι το αίτημα δεν αφορά μόνο την καταβολή μιας οικονομικής ενίσχυσης. Συνδέεται με την ανάγκη να διατηρηθεί η αναπτυξιακή δυναμική της περιοχής και να αποφευχθεί η περαιτέρω αποδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού της.

Πώς λειτουργεί το πρόγραμμα των 10.000 ευρώ

Η οικονομική ενίσχυση προβλέπεται να φτάνει τις 10.000 ευρώ ανά νοικοκυριό, ανεξάρτητα από τον αριθμό των μελών του. Η καταβολή προβλέπεται σε δύο ισόποσες δόσεις των 5.000 ευρώ, με τη δεύτερη να συνδέεται με τη συμπλήρωση ενός έτους αποδεδειγμένης μόνιμης διαμονής στην επιλέξιμη περιοχή.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει παρουσιαστεί, προβλέπεται επίσης δυνατότητα προκαταβολής των πρώτων 5.000 ευρώ, ώστε να καλυφθεί μέρος των αρχικών εξόδων που συνεπάγεται η μετεγκατάσταση.

Το πρόγραμμα αφορά μονοπρόσωπα και πολυπρόσωπα νοικοκυριά που μεταφέρουν την κύρια κατοικία τους σε επιλέξιμη περιοχή, ενώ η κατοικία μπορεί να είναι ιδιόκτητη, μισθωμένη ή να έχει παραχωρηθεί από συγγενή έως δεύτερου βαθμού, σύμφωνα με τους όρους εφαρμογής.

Για μια οικογένεια που εξετάζει το ενδεχόμενο να εγκατασταθεί μόνιμα στην περιφέρεια, η ενίσχυση αυτή μπορεί να συμβάλει στην κάλυψη μέρους των εξόδων μετακόμισης και των πρώτων δαπανών εγκατάστασης. Για την περιοχή υποδοχής, από την άλλη πλευρά, η προσέλκυση νέων κατοίκων μπορεί να ενισχύσει την κατανάλωση, την αγορά κατοικίας και την τοπική επιχειρηματική δραστηριότητα.

Είναι, επομένως, κατανοητό γιατί η ένταξη στο πρόγραμμα θεωρείται από τους τοπικούς φορείς ένα δυνητικά χρήσιμο εργαλείο δημογραφικής και οικονομικής πολιτικής. Προϋπόθεση, βέβαια, είναι η εφαρμογή του να συνοδεύεται από τις απαραίτητες συνθήκες για μόνιμη εγκατάσταση, εργασία και αξιοπρεπή διαβίωση.

Η τρίτη φάση ως ευκαιρία για την Ημαθία

Μετά τη δεύτερη φάση, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην επόμενη γεωγραφική επέκταση και στις δυνατότητες που μπορεί να δημιουργήσει για περιοχές που δεν έχουν συμπεριληφθεί μέχρι σήμερα.

Για την Ημαθία, η τρίτη φάση αποτελεί ένα σημαντικό πεδίο διεκδίκησης. Χρειάζεται, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι η επιδίωξη ένταξης από τον Ιανουάριο αποτελεί προσδοκία που έχει εκφραστεί από τον Λάζαρο Τσαβδαρίδη και όχι δεδομένη ημερομηνία εφαρμογής. Η τελική ένταξη εξαρτάται από τις σχετικές κυβερνητικές αποφάσεις, τα κριτήρια που θα ισχύσουν και τον σχεδιασμό της επόμενης φάσης.

Αυτό σημαίνει ότι ο χρόνος μέχρι την επόμενη επέκταση πρέπει να αξιοποιηθεί ουσιαστικά. Οι βουλευτές της Ημαθίας, ανεξαρτήτως κομματικής προέλευσης, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, οι δήμοι Βέροιας, Νάουσας και Αλεξάνδρειας, το Επιμελητήριο και οι υπόλοιποι παραγωγικοί και κοινωνικοί φορείς μπορούν να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός κοινού φακέλου διεκδίκησης.

Ο φάκελος αυτός θα μπορούσε να περιλαμβάνει τα επίσημα δημογραφικά στοιχεία, τις ανάγκες της αγοράς εργασίας, τις ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό, τις αναπτυξιακές προοπτικές της περιοχής και τις δυνατότητες υποδοχής νέων κατοίκων. Παράλληλα, θα ήταν χρήσιμο να ζητηθεί από το υπουργείο συγκεκριμένη ενημέρωση για τα κριτήρια αξιολόγησης, ώστε να αποσαφηνιστεί τι απαιτείται για την ένταξη της Ημαθίας.

Η κοινή παρουσία των τοπικών φορέων θα μπορούσε να ενισχύσει τη θεσμική εκπροσώπηση του αιτήματος και να διασφαλίσει ότι η προσπάθεια δεν θα εξαντληθεί σε μεμονωμένες ανακοινώσεις ή αποσπασματικές ενέργειες.

Ένα αίτημα που αφορά ολόκληρη την τοπική κοινωνία

Η δημογραφική υποχώρηση της Ημαθίας είναι ένα ζήτημα που αφορά συνολικά την κοινωνία και την οικονομία της. Δεν περιορίζεται σε έναν αριθμό κατοίκων που χάθηκαν μέσα σε δέκα χρόνια, αλλά συνδέεται με το μέλλον των επιχειρήσεων, τη δυνατότητα απασχόλησης, τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινοτήτων και την προοπτική των επόμενων γενεών.

Η ένταξη στο πρόγραμμα των 10.000 ευρώ δεν μπορεί από μόνη της να αντιστρέψει τη δημογραφική τάση. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει ένα πρόσθετο εργαλείο, εφόσον συνδυαστεί με πολιτικές που στηρίζουν την εργασία, την επιχειρηματικότητα, τη στέγαση και την ποιότητα ζωής.

Γι' αυτό και η διεκδίκηση της Ημαθίας χρειάζεται να αντιμετωπιστεί ως κοινός στόχος. Οι πρωτοβουλίες που έχουν ήδη αναληφθεί από τον Λάζαρο Τσαβδαρίδη, τη Στέλλα Αραμπατζή και το Επιμελητήριο Ημαθίας αποτελούν διαφορετικές θεσμικές οδούς μέσα από τις οποίες έχει τεθεί το ζήτημα. Το επόμενο βήμα είναι να υπάρξει συνέχεια, συντονισμός και κοινή πίεση προς την αρμόδια πολιτική ηγεσία.

Η Ημαθία δεν ζητά να ακυρωθούν τα κίνητρα για άλλες περιοχές. Ζητά να εξεταστεί με διαφανή και τεκμηριωμένο τρόπο η δική της περίπτωση, με βάση τα πραγματικά δημογραφικά και αναπτυξιακά δεδομένα της.

Η τρίτη φάση του προγράμματος αποτελεί, συνεπώς, μια ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί. Το αν η Ημαθία θα καταφέρει να συμπεριληφθεί θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις της πολιτείας, αλλά και από το κατά πόσο οι εκπρόσωποι και οι φορείς της θα μπορέσουν να παρουσιάσουν ένα ενιαίο, πειστικό και τεκμηριωμένο αίτημα για την ένταξή της.

Το ζητούμενο είναι σαφές.Η δημογραφική ενίσχυση της Ημαθίας να αποτελέσει συγκεκριμένο στόχο της επόμενης φάσης και όχι απλώς μια ακόμη διεκδίκηση που θα παραμείνει σε εκκρεμότητα.

ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΘΕΜΑ (ΡΕΠΟΡΤΑΖ) ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ "ΒΕΡΟΙΑ" (19/10/26)